Phong tdiệt với tín ngưỡng thờ thần thánh tại những tđọng trấn toàn quốc (Kỳ 2): Giải mã bí hiểm về Thành hoàng Thăng Long
(PLVN) -Thần Thành hoàng thứ nhất của đất nước hình chữ S là thần Tô Lịch, biến Thành hoàng La Thành (tứclà Thành hoàng Thăng Long - Hà Nội) vào khoảng thời gian 823.
*
Đình Kmùi hương Hạ (đình Gừng) khu vực thờ thần sông Tô Lịch.

Sau này, thành Thăng Long có thêm Thành hoàng nữa là thần Long Đỗ (có cách gọi khác là thần Bạch Mã) được thờ tại Thăng Long tđọng trấn. Một số sách cổ cùng một vài nhà nghiên cứu lịch sử đang đồng điệu nhị thần làm một. Thực tế núm nào?

Nguồn cội của tín ngưỡng Thành hoàng

Theo Giáo sư Hà Văn Tấn, thờ Thành hoàng sẽ tất cả từ bỏ nhanh chóng sống China với được ghi ngơi nghỉ Lễ Ký, nhanh nhất là thời Tam quốc (220-265). Đó là đền rồng thờ Thành hoàng do Tôn Quyền lập năm 239 sống Vu Hồ, An Huy. Sách Từ nguyên của Trung Quốc chép: “Thành hoàng vì ngôn thành trì”, hay: Thành Giao hàng hoàng, tức Thành hoàng tuyệt thành hào. Kinch Dịch quẻ Thái viết: “Thành đổ thì trsinh hoạt bắt buộc hào - cỗ Thổ, tập Sửu”. Sách Trung Hoa thần túng thiếu văn hóa cắt nghĩa nạm thể: “Thành hoàng tức thành hào, hào gồm nước điện thoại tư vấn là trì, không có nước Hotline là hoàng. Đắp đất có tác dụng thành, đào hào làm cho hoàng”.

Theo sách Kinch Lễ, thuở ngày xưa bao gồm 8 vị thần được lập tế thì vị thần máy 7 là Tdiệt Dung tức Thành hoàng. Vào đời Tùy (581-618) vẫn gồm tục sử dụng động vật để tế Thành hoàng.

Bạn đang xem: Phá trấn yểm sông tô lịch

Sách Tùy thư của China, thiên Ngũ hành chí chép: “Lương Vũ lăng vương vãi tế thần Thành hoàng, sắp phẫu thuật bò, bao gồm con rắn đỏ leo xung quanh mõm bò”. Đến đời Đường (618-907), tục thờ Thành hoàng sẽ phổ cập. Các bên thơ lừng danh như Đỗ Phủ, Hàn Dũ, Lý Thương thơm Ẩn... đều có văn thơ tế Thành hoàng. Từ kia, Thành hoàng không hề là nhập vai của thành trì nữa cơ mà là 1 trong nhỏ tín đồ ví dụ.

Có thể nói, sinh sống China, Thành hoàng là vị thần bảo đảm thành trì cấp tổ quốc, cung cấp phủ, châu, thị trấn với người dân trong thành.

Tín ngưỡng Thành hoàng gia nhập vào cả nước trường đoản cú thời Bắc thuộc. Năm 823, đời bên Đường, Lý Ngulặng Gia xây La Thành đã phong thần Tô Lịch làm Thành hoàng, dựng đền rồng thờ. Như vậy, Tô Lịch là Thành hoàng trước tiên của đất nước hình chữ S, là Thành hoàng trước tiên của Đại La (sau đổi tên thành Thăng Long).

*
Đền Bạch Mã thờ thần đất Long Đỗ - Thành hoàng Thăng Long.

Về nguồn gốc, thần Tô Lịch được nói tới vào truyện “Bảo quốc Trấn linch Định bang Quốc đô Thành hoàng đại vương” (sách Việt điện u linch của Lý Tế Xuyên) vào cố gắng kỷ XIV, sách này kéo đến hồ hết thỏng tịch cổ rộng là Báo rất truyện và Giao Châu ký kết, nói về Tô Lịch thánh thượng như sau: “Vương bọn họ Tô, húy là Lịch, sinch thời từng làm quan tiền ở Long Đỗ, tiên sư cư ngụ ngơi nghỉ này đã lâu lăm, dựng làng mạc bên bờ một con sông nhỏ tuổi. hộ gia đình của Vương rước sự thanh hao bạch với hòa bình, hiếu hạnh làm trọng, tía đời cùng nhân nhượng nhưng mà ở chung cùng nhau, không chút ít riêng lẻ.

Thời công ty Tấn đô hộ, triều đình xét phần nhiều bên có hiếu, gia đình Vương được khen. Gặp năm thất bát đói kém nhẹm, bên Vương sẵn lòng đến dân vay thóc, triều đình lại ban khen, nhân đó, đến đem nhị chữ Tô Lịch làm cho tên làng”.

Sách Lĩnh Nam chích quái cũng chxay về Tô Lịch nlỗi sau: “Nước ta bao gồm bạn chúng ta Tô tên Lịch xưa sống nghỉ ngơi Long Đỗ, nay là mé ven sông, tía đời nhân nhượng cơ mà sống chung cùng nhau. Đời Tấn được cử làm cho chức Hiếu liêm, cắm cờ sinh hoạt trước cổng thôn, bởi vì vậy người đời bèn Điện thoại tư vấn thôn ấy là xã Tô Lịch”.

Theo Việt năng lượng điện u linc, năm Trường Khánh vật dụng 3 (823) đời Đường Mục Tông, Lý Nguim Gia sang làm cho đô hộ thấy cửa Bắc thành Long Biên gồm dòng nước chảy ngược, vị trí xinh tươi, mới tìm kiếm nơi cao vút dời che lỵ cho đóng góp nghỉ ngơi kè sông, dựng thành quả, mnghỉ ngơi nhiều cổng ngõ. Nguim Gia không đúng giết trâu bò, msinh sống tiệc náo nhiệt độ, mời những kỳ lão trong xóm cho dự, “trăm điệu múa đều phải có, bọn địch vang trời” rồi hỏi cthị trấn về Vương (Tô Lịch) và ngỏ ý mong muốn tâu xin thờ Vương có tác dụng Thành hoàng. Mọi người đa số vui thuận ưng ý, kế tiếp dựng một ngôi đền nguy nga, trang nghiêm nhằm thờ.

Dòng nước tung ngược đề cập bên trên là sông Tô Lịch. Nước sông Tô Lịch tan ra sông Hồng nên người ta gọi là nước tung ngược.Trên thực tế là do vào mùa mưa, nước tự đồng đổ vào sông Tô, khiến cho phương diện nước sông Tô cao hơn sông Hồng.

lúc Lý Nguyên ổn Hỷ xây dứt thường, mlàm việc tiệc cúng tế thì về tối hôm kia, thần Tô Lịch sẽ hiện hữu vào giấc mộng, sách Việt điện u linh chnghiền rằng: “...Đêm ấy, Nguyên ổn Hỷ vẫn vắng lặng nằm sát cửa sổ, tự nhiên một trận tkhô cứng phong vùn vụt mang đến, vết mờ do bụi cuốn nắn cat cất cánh, mành lay án rượu cồn.

Rồi thấy có một fan cưỡi một bé nai Trắng từ bên trên ko hạ xuống, râu mi bạc phơ, áo mão thì rành rạnh, lần đến bảo Ngulặng Hỷ rằng: - Nhờ ơn sứ quân uỷ đến ta làm chủ thành này, giả dụ sứ đọng quân tất cả giáo hóa được dân cư vào thành mang lại hết dạ rất là thẳng tức thì, thì mới sung được trọng trách của quan tiền thủ mục, new xứng cùng với trách nát nhiệm của một bậc tuần lương”.

Ngulặng Hỷ cảm tạ xin vâng, cơ mà hỏi mang lại chúng ta tên thì không đáp. Bỗng nhiên tỉnh giấc dậy mới xuất xắc chính là mộng. Tên Tô Lịch lần thứ nhất được sử sách ghi chxay là vào cầm cố kỷ VI, trong những sách Lương thư, Trần thỏng của Trung Hoa, nói vắn tắt về sự việc kiện: Nam Việt đế Lý Bí mang đến đắp dựng một tòa thành bên một loại sông xưa bên trên khu đất Hà Nội cổ, được hotline là “Tô Lịch giang thành” (Thành sông Tô Lịch).

Do kia, thứ nhất trong sử sách, Tô Lịch xuất hiện thêm là tên tuổi của một con sông. Và điều này, thành Thăng Long trước khi được chọn xây thành Đại La đã được Lý Nam Đế chọn có tác dụng kinh thành từ bỏ cố kỉnh kỷ VI. Theo những tư liệu đề cập bên trên thì sông Tô Lịch bắt đầu từ một fan tên Tô Lịch, sống vào vào cuối thế kỷ sản phẩm III, đầu thế kỷ lắp thêm IV ở khu đất Long Đỗ, sau vị danh tiếng thương thơm dân yêu cầu được lấy tên cho một vùng khu đất (làng) là Tô Lịch. Tô Lịch vào chũm kỷ IX được tôn có tác dụng thần, phong chức Thành hoàng Thăng Long.

Thành hoàng Tô Lịch được thờ làm việc đâu?

Dù thần sông Tô Lịch trước đó đã được phong Thành hoàng Đại La nhưng mà một vài sách cổ lại nhận định rằng đến khi Cao Biền thanh lịch có tác dụng Tiết độ sứ, chạm chán thần Tô Lịch thì mới đánh tên sông là Tô Lịch. Thời Cao Biền, Tô Lịch một lần nữa được phong là Thành hoàng Đại La.

Thời Cao Biền, thần Tô Lịch lại mở ra thêm nữa. Sách Lĩnh Nam chích quái chxay, khi tập luyện trên con sông xung quanh thành Đại La, Biền gặp mặt vị thần trường đoản cú xưng là Tô Lịch, đề nghị new đánh tên sông là Tô Lịch. Sách viết: “... Biền thông hiểu thiên văn uống địa lý, xem hình ráng khu đất nhưng mà xây thành Đại La sinh sống phía Tây Lô Giang, chu vi 30 dặm để tại. Có cái sông nhỏ tự Lô Giang tung vào phía Tây Bắc, cuốn xung quanh phía Nam, ôm lấy thành Đại La rồi lại nhập lệ sông chiếc.

Hồi kia vẫn vào giữa tháng 6 nước mưa lên cao: Biền cưỡi thuyền dịu thuận cái vào đái giang đi khoảng một dặm, bất chợt thấy một cụ già râu tóc bạc phơ, dung mạo dị kỳ, vệ sinh trung tâm dòng sông, mỉm cười nói tự nhiên. Biền hỏi họ thương hiệu. Đáp: Ta bọn họ Tô tên Lịch. Biền lại hỏi: Nhà làm việc đâu? Đáp: Nhà làm việc trong sông này. Dứt lời, lấy tay đập nước bắn tung mù mịt, bỗng nhiên ko thấy đâu nữa. Biền biết là thần, bèn khắc tên sông là Tô Lịch.

Một lúc sáng sớm không giống, Biền ra đứng sinh hoạt kè sông Lô Giang, phía Đông thành Đại La, thấy trận gió phệ nổi lên, sóng nước cuồn cuộn, mây ttách mịt mờ, có một dị nhân anh hùng đứng trên mặt nước, cao hơn nữa nhị trượng, bản thân mang áo rubi, đầu nhóm nón tím, tay nạm hốt xoàn bùng cháy rực rỡ một khoảng ttách, chợp chờn tăng lên giảm xuống trên khoảng không. Mặt ttránh cao cha nhỏ sào, khí mây hãy còn mờ mịt, Biền khôn cùng ma, ao ước yểm thần. Đêm ở mộng thấy thần nhân tới nói rằng: “Chớ yểm ta, ta là tinh sống Long Đỗ, mở màn những địa linh, ông xây thành ở đây, ta chưa được chạm chán, cho nên vì thế tới xem kia thôi, ta gồm sợ hãi gì bùa phnghiền...”.

Nghe vậy Biền tởm hãi, sáng hôm sau lập bầy niệm chú, mang kyên đồng thiết phù nhằm yểm. Đến hôm ấy, sấm đụng ầm ầm, gió mưa dậm dật, khu đất trời u ám, thần tướng mạo reo hò, khiếp thiên rượu cồn địa. Trong khoảnh tự khắc, kyên ổn đồng thiết phù nhảy ra khỏi đất, biến thành tro, bay rã bên trên ko. Biền càng gớm hãi, than rằng: “Xđọng này có thần linc dị, sinh hoạt lâu vớ chuốc mang tai vạ”. Sau Ý Tông triệu Biền về, trái nhiên Biền bị giết mổ và Cao Tầm được cử lịch sự cố gắng.

Xem thêm: Gợi Ý Cách Chưng Hoa Quả Ngày Tết 2021: Ý Nghĩa, Cách Sắp Xếp Đúng

Sách Việt điện u linch ko chnghiền lại cthị xã này, chỉ ghi rằng: “Kịp đến thời gian Cao Biền xây thành Đại La, nghe Vương linh dị, mau chóng mang lễ điện tế bái chức Đô che Thành hoàng Thần quân”.

Lúc Cao Biền sang đắp thành Đại La (năm 866), y đã tôn thần Tô Lịch có tác dụng “Đô che Thành hoàng Thành quân”. bởi vậy, thần sông Tô Lịch được nhì viên quan đô hộ nhà Đường là Lý Nguyên Gia với Cao Biền phong theo như đúng tiêu chuẩn Bắc phương thơm là vị thần đảm bảo thành luỹ, vị nghĩa chữ “thành” là cái thành, “hoàng” là dòng hào thô phủ bọc thành. Tiếp theo đó, vào thời vua Lý Thái Tổ, thần Tô Lịch được phong Thành hoàng lần vật dụng tía cùng tiếp nối còn nhiều lần được sắc phong nữa.

Lúc Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La cùng thay tên thành Thăng Long (năm 1010) hay nằm mộng thấy một ông lão râu bạch, đến mặt bệ dragon, hô vạn tuế, chúc mừng bên vua. Vua mỉm cười hỏi: “Tôn thần cũng giữ lại được hương khói trăm năm xuất xắc sao?”. Ông ngay thức thì đáp: “Mong mong hoàng đồ gia dụng nlỗi Thái Sơn bàn thạch, thánh thọ vô cưng cửng, vào triều không tính quận thái hòa, bầy thần không chỉ mùi hương hỏa một trăm năm mà thôi”. Sau lúc thức giấc dậy, bèn sai quan liêu Thái chúc rước rượu tế, phong thần làm cho Quốc đô Thăng Long Thành hoàng Đại vương vãi.